ZIRYAB, GRONDLEGGER VAN DE ANDALUSISCHE MUZIEK
Tijdens de heerschappij van Abdarrahman II (822-852) verscheen aan zijn hof de man die als de grondlegger van de Andalusische muziek wordt beschouwd, Abu-l-Hassan Ali ibn-Nafi', beter bekend als Ziryab. Hij was van Perzische afkomst (sommigen zeggen: een zwarte slaaf) en een van de musici aan het hof van Haroen al-Rasjied en diens opvolgers, waar hij zich niet alleen had onderscheiden als kunstenaar maar ook in de wetenschap en de literatuur. Zijn even beroemde leraar, Ishaq al-Mawsili, kon het niet verkroppen dat zijn leerling hem overvleugelde en intrigeerde net zo lang tegen hem tot hij in ongenade viel.
Ziryab moest vluchten en ging eerst naar de Maghreb, totdat Abdarrahman hem in 822 uitnodigde naar Cordoba te komen. Ibn Khaldun beschrijft in zijn beroemde geschIedwerk al-Muqaddama dat Abdarrahman persoonlijk uitreed uit de hoofdstad om zijn gast te verwelkomen. Ziryab werd goed betaald: hij kreeg een jaargeld van 3000 dinar en een landgoed ter waarde van 40.000 dinar. Al gauw behoorde hij tot de intieme kring rond Abdarrahman, die verder bestond uit zijn favoriete vrouw Tarub (volgens de verhalen een gewiekste intrigante), de eunuch en koninklijke kamerheer Nasr (favoriet van Tarub, zoon van een Spanjaard) en de faqih (rechtsgeleerde) Yahya ibn-Yahya (een Berber, verantwoordelijk voor de invoering van de Malikitische rechtsschool in Andalus en later leider van de opstand van de faqih's in Cordoba).
Volgens de overlevering kende Ziryab de muziek en de tekst van meer dan 10.000 liederen, waarvan hij - net als andere musici dat deden - geloofde dat die hem 's nachts door een djinn waren ingefluisterd. Daarnaast maakte hij zich verdienstelijk in de astronomie en de geografie.
Belangrijker nog was dat hij zo goedgemanierd, geestig en onderhoudend was dat hij de meest populaire figuur in de betere kringen werd en de trendsetter bij uitstek. Tot zijn aankomst droeg men het haar lang en met een scheiding op het voorhoofd, nu liet men het in een lange pony over het voorhoofd vallen. Dronk men vroeger water uit metalen bekers, nu ging men glazen gebruiken. Waren asperges eerder een weinig geliefde groente, Ziryab maakte ze tot favoriet gerecht.
Ziryab stichtte een muziekschool die zeker tot het einde van het Umayyadenkalifaat toonaangevend was. Vele zangers en instrumentalisten werden in zijn school opgeleid. De basis werd gevormd door de traditionele klassiek-Arabische muziek, maar hieraan werden nieuwe vormen toegevoegd, zowel in muzikaal als poëtisch opzicht.
De invloed van Ziryab's school strekte zich uit tot het christelijke gebied in Noord-Spanje en Zuid-Frankrijk. Moorse muzikanten waren lange tijd de beste en meest gewilde die de christelijke hoven lieten optreden.
De muziekvorm die tot op de dag van vandaag bekend is als Andalusische muziek wordt nog steeds beoefend, in het bijzonder in Marokko in de vorm van de nuba.