ABU AL-QASIM AL-ZAHRAWI / ABULCASIS
Abu al-Qasim Khalaf ibn al-Abbas al-Zahrawi, in het westen bekend als Abulcasis of Albucasis, werd geboren in 936 AD in Zahra, in de omgeving van Córdoba. Hij werd een van de bekendste chirurgen van de islamitische wereld en was arts aan het hof van al-Hakam II. Na een lange medische carrière, waarin hij veel origineel werk schreef, overleed hij in 1013 AD.
Hij is vooral bekend geworden door zijn vroege, originele vernieuwingen in de chirurgie en zijn beroemde medische encyclopedie al-Tasrif. Dit werk bestaat uit dertig delen (1500 pagina's) die verschillende aspecten van de medische wetenschap behandelen.
De belangrijkste delen vormen de drie die over chirurgie gaan, waarin in detail chirurgische behandelingen worden beschreven die hij zelf heeft verricht, zoals cauterisatie, de verwijdering van blaasstenen, sectie op dieren, verloskunde, haemostatica, en keel, neus en oor-chirurgie.
Hij perfectioneerde verschillende delicate operatietechnieken, bijvoorbeeld het verwijderen van een dode foetus en amputaties.
Al-Tasrif werd in Toledo door Gerard van Cremona (d.1187) in het Latijn vertaald. Daarna is het door vele anderen in Europa bewerkt.
Het boek bevat talrijke diagrammen en afbeeldingen (200 in totaal) van chirurgische instrumenten die door Abu al-Qasim werden gebruikt of ontwikkeld. Het werk was tot in de 17de eeuw een vast onderdeel van het medisch curriculum in de Europese landen.
In tegenstelling tot de opvatting dat moslims weinig met chirurgie ophadden vormt al-Tasrif een monumentale verzameling voor dit deel van de toegepaste wetenschappen.
Al-Zahrawi was de uitvinder van verscheidene chirurgische instrumenten, waarvan er drie opvallen:
1. een instrument om het inwendige van het oor te onderzoeken
2. een instrument om het inwendige van de urethra te onderzoeken
3. een instrument om vreemde voorwerpen uit de keel te verwijderen
Zijn specialiteit was het gebruik van cauterisatie (het gebruik van brandijzers) voor het genezen van aandoeningen, een techniek die hij in meer dan 50 behandelingen toepaste. In al-Tasrif behandelt al-Zahrawi eveneens de bereiding van verschillende medicijnen, naast chirurgische behandelingsmethoden in specialisaties als KNO, oogheelkunde en andere tc.
In verband met de bereiding van medicijnen beschrijft hij ook in detail de technieken van sublimatie en decantatie.
Een ander specialisme van al-Zahrawi was de tandheelkunde. Zijn boek bevat verscheidene schetsen van de gebruikte instrumenten en beschrijvingen van diverse belangrijke behandelingen zoals apexresectie (het verwijderen van een ontstoken wortelpunt) en gebitsregulering. Hij ontwikkelde de vervaardiging van kunsttanden ter vervanging van slechte gebitselementen.
In de medische wetenschap was al-Zahrawi de eerste die de ongebruikelijke aandoening hemofilie herkende. Hij beschreef een familie waarin de mannelijke leden stierven na ogenschijnlijk onschuldige verwondingen. Zijn beschrijving van de familie toont duidelijk aan dat hij zich bewust was van de erfelijke aard van de ziekte.
Het is zonder meer duidelijk dat Al-Zahrawi de ontwikkeling van de medische wetenschap en de chirurgie diepgaand heeft beïnvloed, en dat de principes die hij opstelde vijf eeuwen lang toonaangevend waren in de medische wereld. Zijn invloed was in dit opzicht groter dan die van Galenus (van Pergamon, Grieks Klein-Azië, 3de eeuw AD).
